بررسی واژه ولک در گویش مردم اهواز

«ولک، امروز هوا چه گرمه!»
بله، درست خوانده‌اید؛ این جمله را پسر نوجوانی گفت که همراه دوستش کنار من در ایستگاه اتوبوس ایستاده بود.
اگر در اهواز گشتی بزنید و با شهروندان گفت‌وگو کنید، بارها با این واژه در میان صحبت‌های مردم روبه‌رو خواهید شد.
آیا تا به حال به معنای این واژه و چگونگی پیدایش آن اندیشیده‌اید؟
تا جایی که من دیده‌ام، عرب و عجم، از لُر گرفته تا شوشتری و دزفولی، همگی از این واژه استفاده می‌کنند. برای بررسی معنای دقیق، مفهوم و منشأ این کلمه، از چند شهروند اهوازی پرس‌وجو کردم، اما اطلاعات چندانی در این زمینه نداشتند. همچنین با جست‌وجو در اینترنت نیز به نکته‌ی قابل توجهی دست نیافتم. سایت «یعنی چه» نوشته است که «ولک» می‌تواند مترادف با «فلانی»، «هی» و «یارو» باشد. وبلاگ دیگری به نام «مای آبادان» نیز، بدون ذکر منبع یا مأخذ، نوشته است که «ولک» نوعی رجزخوانی پیش از مبارزه است و معنای آن «وای بر تو» می‌باشد.
یادتان باشد که در اهواز، واژه‌ی «ولک» را پسران جوان برای خطاب قرار دادن یکدیگر به کار می‌برند؛ اما استفاده از این کلمه برای صدا زدن بزرگ‌ترها، نوعی بی‌احترامی تلقی می‌شود.
کاربرد «ولک» به ترانه‌های جوان‌پسند جنوب کشور، یا به اصطلاح بندری، نیز راه یافته است. با شنیدن این آهنگ‌ها، نخستین چیزی که توجه هر شنونده‌ای را جلب می‌کند، تفاوت چشمگیر گفتار نسل‌های قدیم و جدید است.
برخی معتقدند که تأثیر اینترنت و شبکه‌های اجتماعی موجب شکل‌گیری زبانی مملو از واژه‌ها و اصطلاحات خاص در میان نسل جدید شده است. در کنار آن، استفاده از نمادهای گرافیکی موسوم به ایموجی نیز در میان این نسل رواج یافته و به نوعی شیوه‌ی بیان تبدیل شده است.
با این حال، نمی‌توان رفتارهای زبانی نسل جدید را صرفاً نتیجه‌ی اینترنت و شبکه‌های اجتماعی دانست و نقش خانواده‌ها، رسانه‌ها، نظام آموزشی و سایر نهادهای فرهنگی را نادیده گرفت.
در سال‌های اخیر، زبان فارسی به عنوان زبان رسمی ارتباط میان شهروندان، با چالش‌هایی مواجه شده است. یکی از این چالش‌ها، ورود واژه‌های نامتعارف از سوی نسل جدید به زبان روزمره است. البته این مسئله در بسیاری از کشورها نیز دیده می‌شود و پدیده‌ی تازه‌ای نیست؛ چرا که هر نسل، به‌واسطه‌ی تغییرات فرهنگی، گویش خاص خود را برای ارتباط با هم‌نسلانش شکل می‌دهد.
نمونه‌هایی از این‌گونه تغییرات فرهنگی، بارها در تاریخ معاصر ایران رخ داده است. یکی از نمونه‌های بارز آن، رواج زبان لوطی‌ها بود که نسل‌های قدیمی به‌ خوبی آن را به یاد دارند. لوطی‌ها گویش و اصطلاحات ویژه‌ای داشتند که متأسفانه با تولید فیلم‌های متعدد درباره‌ی آنان، این زبان در میان مردم رواج یافت. علاقه‌مندان به زبان فارسی تلاش زیادی کردند تا بتوانند تا حدی این شیوه‌ی بیان را از زبان رسمی پاک کنند.
علاوه بر استفاده از واژه‌های نامتعارف، کاربرد لغات بیگانه نیز آفت دیگری است که زبان شیرین فارسی را تهدید می‌کند. فرهنگستان زبان و ادب فارسی کوشیده است با ارائه‌ی معادل‌های فارسی، از ورود این واژه‌ها جلوگیری کند؛ اما بنا به دلایلی، در این مسیر کاملاً موفق نبوده است. یکی از دلایل این عدم موفقیت، استقبال نکردن جامعه از واژه‌های پیشنهادی این فرهنگستان است.